Nieszczęśliwa kobieta w szczęśliwej Austrii

Dodano: Lipiec 13 2017 przez admin

Sofija Andruchowycz, Felix Austria, przeł. Katarzyna Kotyńska, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2016.

Powieść Felix Austria to kolejna pozycja w niemałym dorobku Sofiji Andruchowycz; polscy czytelnicy mogą kojarzyć także wydaną w 2009 roku Siomgę, ja sama zetknęłam się z twórczością autorki dzięki zbiorowi opowiadań Kobiety ich mężczyzn. Na Ukrainie Sofija Andruchowycz jest bez wątpienia istotną przedstawicielką młodego pokolenia pisarzy, zajmującą się również publicystką i przekładem. Pomimo otrzymanych przez nią zagranicznych nagród i międzynarodowych stypendiów muszę przyznać, że do tej pory Sofija była dla mnie przede wszystkim córką Jurija Andruchowycza, którego prozę bardziej ceniłam, i dopiero dzięki Felix Austria przestałam postrzegać pisarkę przez pryzmat ojca. Jeśli ktoś ma podobnie odczucia i waha się, czy sięgnąć po kolejną powieść autorki, zapewniam, że warto to zrobić.

Już we wcześniejszych książkach Andruchowycz dało się zauważyć oscylowanie wokół kobiecej tematyki – tak jest również w tym przypadku, ale smaku dodaje całości sceneria Stanisławowa 1900 roku. Warto pamiętać, że autorka pochodzi z Iwano-Frankiwska i sięga tym samym do przeszłości własnego miasta, wówczas będącego częścią Austro-Węgierskiego imperium. „Szczęśliwa Austria” została odmalowana z dbałością o najmniejsze detale, a historyczny kontekst nie jest jedynie efektownym tłem. Tworzy niepowtarzalną atmosferę książki, a dzięki pierwszoosobowej dynamicznej narracji Stefanii Czorneńko ani na chwilę nie nudzi czytelnika. W wielonarodowej i wielokulturowej monarchii z pozoru jeszcze nic nie wróży jej końca, ale podziały etniczne są bardziej istotne niż można by sądzić. Jednocześnie losy bohaterów, historia ich pochodzenia, przeszłość i wzajemne relacje nigdy nie są proste i jednoznaczne.

Narratorką i najbardziej wyrazistą bohaterką Felix Austria jest Stefa – osierocona w dzieciństwie Rusinka, przygarnięta przez doktora, ojca Adeli, której później z oddaniem służy. Silne skontrastowanie obu kobiet stało się dla Andruchowycz sposobem na stworzenie bardzo mocno dookreślonych postaci, które dzieli wszystko – pochodzenie, status społeczny i ekonomiczny, sytuacja rodzinna, charakter i przyzwyczajenia. Nie jest łatwo dotrzeć do sedna skomplikowanej zależności między panią a służącą, które czasem są dla siebie przyjaciółkami, a czasem największymi wrogami. Stefania raz traktuje Adelę z czułością, by zaraz potem wymierzyć w nią ostrze ironicznej krytyki i wpaść w furię, nieprzystającą zwykłej służącej. Pewnym jest jednak, że obserwujemy toksyczny związek dwóch kobiet, w który uwikłany zostaje także mąż Adeli – Petro oraz przygarnięty chłopiec o niejasnym pochodzeniu. (Nie)spokojne życie Stefy komplikuje się jeszcze bardziej, gdy do Stanisławowa wraca jej dawny adorator, obecnie duchowny, ojciec Josyf, a dodatkowo całe miasto zaniepokojone jest serią kradzieży. Wiele zgrabnie połączonych wątków prowadzi czytelnika od smutku do uśmiechu, a intensywnemu współdzieleniu emocji z bohaterką nie przeszkadza wcale czasowy dystans. Felix Austria jest także, lub może przede wszystkim, ujmującą historią o fałszywych złudzeniach, wyobrażeniach i przekonaniach, które organizując codzienne życie, jednocześnie ograniczają je do utartych schematów i skłaniają ku toksycznym wyborom.

 Dagmara Pawlik


Fatal error: Uncaught Exception: 12: REST API is deprecated for versions v2.1 and higher (12) thrown in /home/kmcieslik/domains/literatki.com/public_html/wp-content/plugins/seo-facebook-comments/facebook/base_facebook.php on line 1044