W zaginionym świecie opery

Dodano: Maj 20 2012 przez admin

Jean Starobinski, „Czarodziejki”, przeł. Maryna Ochab i Tomasz Swoboda, słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2011.

Mało kto potrafi opowiadać o kulturze tak jak Starobinski – z łatwością, polotem, erudycją i… z powodem. Erudycyjne eseje nie są jedynie pretekstem dla starszego już filozofa do rozpostarcia przed publicznością kobierca swojej elokwencji. Starobinski coś zamierza; ma ważny powód dla swoich „operowych” rozważań. Pisarz wraca do epoki, gdy codzienne życie sprzęgnięte było z rzeczywistością muzyczną. Na deskach wielkich oper w jedno łączyła się muzyka, taniec i poezja. Szwajcarski filozof swoją bogatą wiedzą dzieli się chętnie. Opowiada kwieciście i przy użyciu wysublimowanego, pięknego języka. Opowieść ta służy mu do namysłu nad kulturową historią cywilizacji Zachodu.

By przedstawić fenomen opery i wytłumaczyć jego znacznie, Starobinski sięga do filozofii, literatury i sztuki – maluje fascynujący obraz życia intelektualnego epok, którego elementy (często wzajemnie się wykluczające) przeplatają się w biegu historii. Koncentruje się na osiemnastym wieku – to czasy jego ukochanego Mozarta (z podobnym entuzjazmem i wiedzą opisuje również świat i twórczość Haendla, a także Straussa); Starobinski nie ukrywa zresztą, że właśnie tego kompozytora darzy szczególnym uczuciem. Z pasją opowiada o kulisach powstawania „Wesela Figara” czy „Czarodziejskiego Fletu”, proponuje sposoby odcyfrowania wielkich dzieł, nakreśla szerszy kontekst, a wszystko to przeplata ciekawostkami i fragmentami biografii. Miejscami trzeba mocno koncentrować się na wątkach i datach, by nie zgubić się w tych erudycyjnych meandrach, ale inaczej przybliżyć historii opery chyba się po prostu nie da. Starobinskiemu udaje się nie przesadzić z zawiłościami i pozostaje zrozumiały.

Nie trzeba być entuzjastą opery (osobiście do nich nie należę), by czytać książkę autora „Przejrzystości i przeszkody” z zaciekawieniem. Nie trzeba nawet słyszeć muzyki, o której mowa (choć jest to wskazane) – siła opowiadania Starobinskiego i jego poetycki język pozwalają cieszyć się muzyką bez jej słuchania.

Piotr Jagielski


Fatal error: Uncaught Exception: 12: REST API is deprecated for versions v2.1 and higher (12) thrown in /home/kmcieslik/domains/literatki.com/public_html/wp-content/plugins/seo-facebook-comments/facebook/base_facebook.php on line 1044