Bałkańskie wojny i baśnie

Dodano: Październik 4 2016 przez admin

Miljenko Jergović, Drugi pocałunek Gity Danon, przeł. Miłosz Waligórski, Biuro Literackie, Stronie Śląskie – Wrocław 2016.

Nazwisko Miljenka Jergovicia jest już od wielu lat znane polskim czytelnikom dzięki przekładom takich powieści, jak Ruta Tannenbaum czy Srda śpiewa o zmierzchu w Zielone Świątki, która w 2013 roku została uhonorowana Nagrodą Literacką Europy Środkowej „Angelus”. W pierwszej połowie bieżącego roku na rynku wydawniczym pojawiły się kolejne dwie pozycje z dorobku Jergovicia – powieść Wilimowski oraz zbiór opowiadań Drugi pocałunek Gity Danon. Autorski wybór krótkich utworów prozatorskich wydano w 2007 roku w Zagrzebiu i połączył on opowiadania wcześniej publikowane oraz nieznane jeszcze czytelnikom.

Dwadzieścia pięć miniatur przenosi odbiorcę w wielokulturowy świat Bałkanów. Od razu rzuca się w oczy wielość wpływów muzułmańskich, żydowskich, a także ślady jugosłowiańskiej wspólnoty i świadectwo jej rozpadu. Mieszkańców tej części Europy historia doświadcza wyjątkowo często i w tragiczny sposób, a Jergović chociaż unika naturalizmu, epatowania brutalnością i wartościowania, wielokrotnie wykorzystuje społeczno-historyczno-religijne podziały i zaszłości, nie ograniczając się przy tym wyłącznie do wydarzeń z lat 90. Tak konstruowane szerokie tło nie dominuje jednak nad relacjami i uczuciami, które zawsze wysuwają się na pierwszy plan – niezależnie, czy chodzi o katolika ukrywającego podczas wojny muzułmankę, czy pana i jego psa, który czeka pozostawiony w mieszkaniu w oblężonej części Sarajewa.

Opowiadania pozwalają na stworzenie szeregu postaci i nakreślenie wielu wątków; chociaż każdy z nich możemy śledzić tylko przez chwilę, łatwo ulec urokowi gawędy Jergovicia. Każdy znajdzie w Drugim pocałunku Gity Danon coś, co przykuje jego uwagę – czy to historie miłosne, czy też opowieści z baśniową nutą… a nawet ich osobliwe połączenie w postaci Dziwotwora. Umiejętne wydobywanie z rzeczywistości głębszych, niemal alegorycznych sensów nie ociera się w przypadku autora o banał ani kicz. Jergović doskonale balansuje między prawdopodobieństwem, ludową fantazją i magią narracji, oswajając brutalność świata podzielonego na katolików i muzułmanów, czetników i ustaszy.

Siadając do lektury, warto jednak wiedzieć, że zbiór i jego autor stawiają przed czytelnikami pewne wymagania, którym niekoniecznie łatwo sprostać. Jeśli jest to pierwsze zetknięcie z literaturą bałkańską, wejście w jej świat może okazać się trudne, gdyż krótka forma nie pozwala na wyjaśnienie wszystkich kulturowych niuansów. Warto docenić pracę tłumacza – Miłosza Waligórskiego, który w przypisach pomaga w usytuowaniu mniej znanych miejscowości i krain geograficznych, rozeznaniu w lokalnych świętach, zwyczajach czy piosenkach. Wszystko to tworzy istotną płaszczyznę tekstu – już nie fabularną, ale mającą oddawać lokalny koloryt. Nieznajomość od środka bałkańskiej kultury wraz ze wszystkimi jej zawiłościami może rodzić obawy, że nie wszystko w opowiadaniach Jergovicia jest dla nas możliwe do dostrzeżenia i docenienia. Nie powinno to jednak zniechęcać, a wręcz zachęcać do uważniejszej lektury.

 Dagmara Pawlik


Fatal error: Uncaught Exception: 12: REST API is deprecated for versions v2.1 and higher (12) thrown in /home/kmcieslik/domains/literatki.com/public_html/wp-content/plugins/seo-facebook-comments/facebook/base_facebook.php on line 1044