Mu zawadą są – skrzydła

Dodano: Październik 3 2015 przez admin

Charles Baudelaire, Pisma: Listy. Biedna Belgia! Teatr, przeł. Ryszard Engelking, słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2015.

Poezji, prozy oraz esejów Charlesa Baudelaire’a nie w sposób pomylić z twórczością innego autora. Ten francuski pisarz nie tylko stał się inspiracją dla europejskich modernistów przełomu XIX i XX wieku, lecz także przyczynił się do spopularyzowania osoby i dorobku literackiego Edgara Allana Poego. Wizerunek skandalisty, który w sonetach opublikowanych w tomie Kwiaty zła poruszał tematykę uznawaną wówczas za tabu (brzydota, śmierć, zło, seks, prostytucja, miłość homoseksualna) oraz wytoczona przeciwko Baudelaire’owi sprawa w sądzie, sprawiły, że historycy literatury światowej uznali go za jednego z „poetów przeklętych”: odrzuconych przez ówczesną krytykę i czytelników, a docenionych wiele lat po śmierci. Dlatego też wydany w Polsce czwarty tom prywatnej korespondencji francuskiego pisarza oraz fragmenty pamfletu Biedna Belgia! spotkały się z dużym zainteresowaniem odbiorców.

Listy twórcy Paryskiego spleenu, według autora przedmowy Claude’a Pinchoisa, można nazwać dramatem, „którego Baudelaire jest autorem, reżyserem i aktorem jednocześnie”[1]. Określenie to wydaje się bardzo trafne, ponieważ  w zależności od osoby, do której były one adresowane, czytelnikowi ukazuje się zupełnie inne oblicze francuskiego poety. Do swojej matki, Caroline Aupick, wysyła prośby o pieniądze, których cały czas mu ubywa, zażalenia na niesprawiedliwy, jego zdaniem, sposób, w jaki ta go traktuje oraz liczne zapewnienia o wytrwałej, ciężkiej pracy, która przybliżyć go ma do sukcesu w życiu zawodowym i prywatnym. Zupełnie inny ton mają pełne uwielbienia listy do takich osobistości, jak Victor Hugo, Honoré de Balzac czy Gustaw Flaubert, te o charakterze miłosnym, których adresatką jest Apollonie Sabatier, znana w Paryżu kurtyzana, czy korespondencja nadawana do przyjaciół i wydawców, gdzie poeta kreuje samego siebie na geniusza poetyckiego i dandysa.

Dla Charlesa Baudelaire’a pisanie listów nie było swego rodzaju stałym rytuałem dnia, jak w przypadku innych literatów żyjących na przełomie XIX i XX wieku. Można odnieść wrażenie, że twórca Kwiatów zła traktował prowadzenie korespondencji przede wszystkim jako sposób na utrzymanie kontaktu z osobami, które mogły mieć duży wpływ na rozwój jego literackiej kariery lub ofiarować mu konieczną pomoc finansową. Czwarty tom listów Baudelaire’a przynosi opis życia i funkcjonowania w społeczeństwie osób, które uważają się za wybitne, wyróżniające się talentem jednostki: jednostki, których nikt nie potrafi zrozumieć i docenić. Z prywatnej korespondencji francuskiego pisarza emanuje pewność siebie: poeta jest przekonany, że uda mu się zrobić wielką karierę literacką, a wszystkie przeszkody czy skandale stają się dla niego tylko wyznacznikami na drodze do osiągnięcia zamierzonego celu. Fragmenty pamfletu Biedna Belgia! oraz sporządzone do nich notatki uwidaczniają wszechstronność Baudelarie’a i towarzyszącą mu skłonność do wywoływania zamieszania wokół własnej osoby – niektóre z zamieszczonych tu opisów cech narodowych Belgów można uznać za obraźliwe.

Prywatną korespondencję Charlesa Baudelaire’a trudno traktować jako uzupełnienie twórczości tego poety, stanowi ona jednak cenną ciekawostkę biograficzną dla wielbicieli Kwiatów zła i europejskiego modernizmu przełomu wieków. Być może niektórym odbiorcom tego tomu ich bohater będzie kojarzył się z tytułową postacią wiersza Albatros – wyjątkową jednostką, która przegrała z rzeczywistością.

Anna Wolak

Tytuł recenzji jest cytatem z wiersza Albatros: https://poema.pl/publikacja/8834-charles-baudelaire-albatros


[1] C. Pichois, Przedmowa [w:] C. Baudelaire, Pisma: Listy. Biedna Belgia! Teatr, Gdańsk 2015, s. 11.



Fatal error: Uncaught Exception: 12: REST API is deprecated for versions v2.1 and higher (12) thrown in /home/kmcieslik/domains/literatki.com/public_html/wp-content/plugins/seo-facebook-comments/facebook/base_facebook.php on line 1044