Zmruż oczy

Dodano: Styczeń 19 2014 przez admin

Linda Williams, Seks na ekranie, przeł. Miłosz Wojtyna, słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2013.

Seks w filmach jest kwestią problematyczną. Na początku zabraniają nam go oglądać, później z wypiekami na twarzy sami potajemnie oglądamy zakazane sceny, potem stajemy się na tyle duzi, że nikt nie zwraca najmniejszej uwagi na to, co oglądamy. Okazuje się za to, że oglądanie scen erotycznych, kiedy obok siedzą rodzice, jest jeszcze bardziej krępujące, niż zaproszenie swojej pierwszej miłości na randkę. Byle tylko nie do kina, bo tam przecież też mogą pojawić się „momenty” i co wtedy pomyśli sobie nasza druga połówka? Seks w filmach funkcjonuje więc głównie w kategoriach tabu i ukradkowej, grzesznej przyjemności. Co jednak, gdybym powiedziała wam, że można napisać całą książkę o „tych” momentach kinematografii i ani razu nie wypaść z roli profesjonalisty? Serio.

Linda Williams to profesor filmoznawstwa na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley. Nic sobie jednak nie robi ani z powagi swojego urzędu, ani z powagi wieku (szanowna pani profesor dobija siedemdziesiątki) i zajmuje się naprawdę mięsnymi tematami: seksem, seksem i jeszcze raz seksem. I to bynajmniej nie tym grzecznym. Dość przytoczyć tytuły publikacji, które napisała, lub w których tworzenie była zaangażowana: Porn Studies, Playing the Race Card: Melodramas of Black & White, Hard Core: Power, Pleasure and the Frenzy of the Visible. W książce „Seks na ekranie” Williams zabiera nas z kolei w podróż po różnych odsłonach kinowej erotyki, pokazując, jak definicja tego, co dozwolone, ewoluowała przez lata, a także, iż ludzie w gruncie rzeczy zawsze ekscytowali się każdym przejawem seksualności zamkniętym na szklanym ekranie.

Jak się okazuje, ludzkość tuż po wymyśleniu kamery do kręcenia filmów wpadła na pomysł, żeby utrwalać na taśmie momenty nieprzyzwoite. Jednym z pierwszych był krótki, bo zaledwie czterdziestosiedmiosekundowy film z 1896 roku, zatytułowany Pocałunek. Opinia publiczna była szalenie oburzona tym niemalże pornograficznym obrazem, jednocześnie zaś film bił rekordy popularności, o jakich dzisiejsze superprodukcje mogą tylko marzyć. Niestety, amerykańska kreatywność została niedługo potem poddana próbie na skutek wprowadzenia w życie Kodeksu Haysa. Obowiązujący od lat 30. kodeks regulował wszystkie „nieprzyzwoite” elementy, które mogły znaleźć się na ekranie, tyczące się zresztą nie tylko seksualności, lecz także kwestii rasowych i obyczajowych. Trudno uwierzyć, że gdy w Europie Roger Vadim kręcił I Bóg stworzył kobietę z Brigitte Bardot, w Stanach Zjednoczonych wciąż istniała regulacja określająca, jak długo na ekranie może trwać pocałunek.

Williams nie tworzy jednak prostej antologii „momentów” w historii kina. Wybiera obrazy z jakichś powodów przełomowe i wpisuje je w szerszy kontekst społeczno-kulturowy. A wniosek nasuwa się jeden: zmiana obyczajowości zachodzi coraz szybciej i trudno ją powstrzymać. Zaledwie kilka lat po zarzuceniu Kodeksu Haysa amerykańska kinematografia wydała z siebie Głębokie gardło, film dla którego warto było przejechać czterdzieści mil do kina i zapłacić za horrendalnie drogi bilet. Potem pojawiają się kolejne kamienie milowe tego, co można pokazać na ekranie: kobiecy orgazm (Jane Fonda), prawdziwy, nieudawany seks pomiędzy aktorami (Imperium zmysłów, między innymi – film znamienny nie tylko z tego jednego powodu), zbliżenie między dwoma mężczyznami (oczywiście Brokeback Mountain). Swoją drogą, ciekawe co profesor powiedziałaby na właśnie wchodzącą do kin Nimfomankę. Biorąc pod uwagę, że seks na ekranie uprawiał podobno nawet Mick Jagger, wątpliwe, by doceniła innowacyjność konceptu.

Komu poleciłabym tę pozycję? Nie tylko studentom filmoznawstwa. Każdy, kto czuje się na siłach, by przyswoić dość mimo wszystko hermetyczny i naukowy język książki może pogłębić swoją wiedzę na temat kulturowych kontekstów ars amandi na srebrnym ekranie. A najlepiej razem z lekturą zaplanować sobie maraton filmowy – wszystko w celach naukowych.

Joanna Gajek


Fatal error: Uncaught Exception: 12: REST API is deprecated for versions v2.1 and higher (12) thrown in /home/kmcieslik/domains/literatki.com/public_html/wp-content/plugins/seo-facebook-comments/facebook/base_facebook.php on line 1044